Co to jest próg rentowności i jak go wyznaczać?

Jednym z kluczowych wyzwań, przed którymi stoi niemal każdy przedsiębiorca i menedżer, jest wyznaczenie progu rentowności dla swojego biznesu. Co to jest próg rentowności? Jak go wyznaczać? W jaki sposób można wpłynąć na próg rentowności? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w dzisiejszym artykule.

Co to jest próg rentowności i jak go wyznaczać?

Co to jest próg rentowności?

Najprościej mówiąc, próg rentowności to sytuacja, w której przychody z działalności pokrywają wszystkie koszty firmy. Jeśli zatem Twój biznes osiągnie próg rentowności, będzie to oznaczało, że firma nie przynosi ani zysków, ani strat. Dopiero po przekroczeniu progu rentowności, czyli w sytuacji, gdy przychody firmy będą wyższe niż poniesione koszty, biznes zacznie zarabiać. Jeśli natomiast przychody będą mniejsze niż koszty – biznes będzie przynosić straty. Oczywiście im próg rentowności jest mniejszy, tym lepiej dla Twojego biznesu, bo wtedy firma będzie musiała sprzedać mniej produktów, żeby wyjść na zero, czyli wcześniej zacznie zarabiać.

Próg rentowności jest jednym z kluczowych parametrów, które trzeba brać pod uwagę w zarządzaniu firmą. Dlaczego próg rentowności jest tak niezmiernie istotny?

  1. Pozwala ocenić, czy biznes jest w ogóle opłacalny. Dobrze obliczony próg rentowności jest najlepszym wyznacznikiem tego, czy Twoja działalność jest dochodowa.
  2. Ułatwia zarządzanie finansami. Kiedy wyznaczysz próg rentowności, będziesz wiedział np., czy w Twoim biznesie trzeba ciąć wydatki, czy nie. Dzięki temu będzie Ci łatwiej kontrolować finanse firmy.
  3. Pomaga ustalić cenę produktu. Jeśli będziesz wiedział, jakie przychody firma powinna osiągnąć, żeby pokryć koszty, łatwiej będzie Ci ustalić optymalną cenę produktu, która pozwoli Ci jak najszybciej osiągnąć określone przychody.

Jak wyznaczyć próg rentowności?

Żeby móc obliczyć próg rentowności, trzeba szczegółowo przeanalizować wydatki swojej firmy. Dla obliczenia progu rentowności bardzo ważny jest podział kosztów ponoszonych przez firmę na koszty zmienne i koszty stałe.

Koszty zmienne to koszty, które są zależne od różnych czynników i zmieniają się w zależności od wielkości produkcji, wielkości sprzedaży itp. Im większe są te czynniki, tym większe są koszty. Do kosztów zmiennych należą m.in. koszty zakupu, koszty sprzedaży, koszty energii potrzebnej do produkcji itp.

Natomiast koszty stałe to koszty, które przedsiębiorca musi ponosić niezależnie od poziomu produkcji, sprzedaży czy wyników firmy. Do kosztów stałych należą m.in.:

  • czynsz,
  • pensje pracowników zatrudnionych na stałe,
  • opłaty za media,
  • odsetki od kredytów,
  • koszty konserwacji,
  • opłaty za usługi, z których firma regularnie korzysta (np. za działalność biura rachunkowego).

Kiedy ustalisz zmienne i stałe koszty, jakie w danym okresie ponosi Twoja firma, możesz obliczyć próg rentowności. Można to zrobić na dwa sposoby: ilościowy i wartościowy.

Próg rentowności w ujęciu ilościowym daje odpowiedź na pytanie, ile produktów/usług trzeba sprzedać, żeby firma wyszła na zero. Oblicza się go według następującego wzoru:

Próg rentowności = Koszty stałe / (Cena – koszty zmienne)

Jak ten wzór przekłada się na praktykę? Przyjmijmy orientacyjnie, że cena Twojego produktu wynosi 1000 zł, Twoje miesięczne koszty stałe wynoszą 2000 zł, a koszty zmienne w przeliczeniu na 1 produkt wynoszą 500 zł. W takiej sytuacji próg rentowności wynosi 4, bo:

2000 zł / (1000 zł – 500 zł) = 2000 zł / 500 zł = 4

Oznacza to, że firma nie będzie przynosić strat, jeśli w ciągu miesiąca sprzeda 4 produkty. Ale żeby firma osiągnęła dochody, musiałbyś sprzedać 5 produktów w ciągu miesiąca.

Z kolei próg rentowności w ujęciu wartościowym odpowiada na pytanie, jakie przychody musi osiągnąć firma, żeby pokryć całkowite koszty działalności (czyli koszty stałe i zmienne). Oto wzór na próg rentowności w ujęciu wartościowym:

Próg rentowności = Cena * [Koszty stałe / (Cena – koszty zmienne)]

W rozważanym przez nas przykładzie próg rentowności wynosi więc 4000 zł, ponieważ:

1000 zł * [2000 zł / (1000 zł – 500 zł)] = 1000 zł * 4 = 4000 zł

To z kolei oznacza, że firma musiałaby osiągnąć przychody równe co najmniej 4000 zł, żeby pokryć straty, a zarabiać zacznie wtedy, gdy na sprzedaży zarobi choćby o złotówkę więcej.

Jak wpływać na próg rentowności?

Jak już wspomnieliśmy, im mniejszy próg rentowności, tym szybciej Twój biznes zacznie przynosić zyski. Niski próg rentowności ma jeszcze jedną zaletę: daje on większą swobodę manewru. Z kolei wysoki próg rentowności sprawia, że firma nie tylko wolniej zarabia, ale też jest bardziej wrażliwa na jakiekolwiek zmiany (np. spadek cen produktów czy wzrost kosztów stałych i zmiennych).

W interesie każdej firmy leży zatem doprowadzenie do sytuacji, w której próg rentowności znajduje się na jak najniższym poziomie. Jak tego dokonać? Michel Muszynski wymienia 3 podstawowe sposoby wpływania na próg rentowności:

  1. Podwyższenie ceny. Jak zauważa Muszynski, z matematycznego punktu widzenia jest to najprostszy sposób na obniżenie progu rentowności, bo cena jest w mianowniku. Jest to jednak sposób dość ryzykowny, ponieważ przez podwyżkę cen produktu możesz stracić część klientów, a zatem sprzedaż produktu może nieco spaść.
  2. Sprzedaż „po kosztach”, czyli sprzedaż po cenie obniżonej o koszty produkcji. Taki sposób jest równie ryzykowny, ponieważ – jak pisaliśmy w jednym z poprzednich artykułów – strategia niskich cen na dłuższą metę przynosi firmie więcej szkód niż pożytku. Poza tym na sprzedaż „po kosztach” można sobie pozwolić tylko po pokryciu kosztów stałych, czyli tylko wtedy, gdy sprzedaż osiągnie poziom odpowiadający progowi rentowności.
  3. Redukcja kosztów. Jest to najtrudniejsza, ale zdecydowanie najskuteczniejsza metoda, ponieważ obniżenie kosztów nie tylko pozwoli Ci obniżyć próg rentowności w Twoim biznesie, ale pomoże Ci trwale zoptymalizować wydatki firmy.

Jak widzisz wyznaczenie progu rentowności może stanowić nie lada wyzwanie. Z pewnością jednak trzeba to robić regularnie, bo wyznaczenie progu rentowności pozwala odpowiedzieć na wiele ważnych pytań w biznesie.

Polecana literatura:

Muszynski M., W biznesie przetrwają nieliczni, Gliwice 2012.
Ostapowicz M., Co warto wiedzieć o progu rentowności [on-line], artykuł dostępny pod adresem: http://mamstartup.pl/poradnik/1968/co-warto-wiedziec-o-progu-rentownosci [dostęp dn. 20.11.2014 r.].

Chcesz więcej takich inspirujących treści?

Zapisz się na "prawdopodobnie najlepszy" (zdaniem Czytelników)
newsletter biznesowy w Polsce!

Redakcja

Autor: Redakcja

Maciej Bielak - Coraz Lepszy Redaktor. Z wykształcenia jest historykiem i politologiem, a z zamiłowania dziennikarzem. Jego największym hobby jest muzyka jazzowa. Poza tym jest miłośnikiem reportażu i literatury rosyjskiej. Na portalu CorazLepszaFirma.pl pisze artykuły i przeprowadza wywiady.

10 grudnia 2014     Zarządzanie finansami