Jak zarządzać pracownikami w oparciu o wartości?

Niedawno pisaliśmy, że wartości mają ogromne znaczenie w biznesie. Tak naprawdę wartości mają jednak sens tylko wtedy, gdy są widoczne w codziennym zachowaniu pracowników firmy. Jak zarządzać pracownikami, żeby podzielali oni zasadnicze wartości Twojej firmy? O tym przeczytasz w artykule. Zapraszamy do lektury!

Jak zarządzać pracownikami w oparciu o wartości?

Po pierwsze: zatrudnij kandydatów podzielających wartości Twojej firmy

Zarządzanie pracownikami w oparciu o wartości rozpoczyna się już na etapie rekrutacji. Jak zauważa Sławomir Lachowski, specjalista w zakresie zarządzania przez wartości, niektórym szefom wydaje się, że selekcja kandydatów jest prosta, a do wyboru odpowiednich kandydatów do pracy wystarczy odrobina doświadczenia i intuicji. Niestety przedsiębiorcy, którzy wyszli z takiego założenia, często później żałują swoich decyzji. Okazuje się bowiem, że pracownicy zatrudnieni na podstawie dobrego pierwszego wrażenia nie zawsze podzielają wartości firmy. Przez to tacy ludzie nie sprawdzają się w pracy, na czym traci cały biznes. Pomyłka w procesie rekrutacji może więc kosztować firmę naprawdę dużo, zwłaszcza jeśli jest to mała lub średnia firma.

Już na etapie rekrutacji powinieneś zadbać, żeby pracownikami Twojej firmy stali się ludzie, którzy podzielają jej zasadnicze wartości. Warto postarać się o to z kilku powodów:

  1. Pracownicy podzielający wartości firmy mają lepszą motywację do pracy. Lachowski w książce Droga ważniejsza niż cel pisze, że o pracę w BRE Banku starał się człowiek, który miał prestiżową i dobrze płatną posadę w międzynarodowej korporacji. Rekruterzy zapytali go, dlaczego w takiej sytuacji w ogóle chce zmienić pracę. Kandydat odpowiedział, że dotychczas sprzedawał dużo rozmaitych produktów, ale nie zawsze były one potrzebne klientowi. Ten człowiek chciał zmienić pracę, żeby jego umiejętności służyły nie tylko firmie, ale też klientom. Trudno o lepszy przykład na to, że wartości są znakomitym motywatorem.
  2. Pracownik wyznający zasadnicze wartości firmy ma większą przyjemność z pracy. I odwrotnie – człowiek, który będzie wyznawał wartości całkowicie sprzeczne z systemem wartości firmy będzie się męczył w pracy. Warto w tym miejscu przytoczyć myśl założyciela linii Southwest Airlines Herba Kellehera, który powiedział: „Nie chcemy pracowników, którzy zakładają maski, przychodząc do pracy. Chcemy, aby byli sobą, nie chcemy, aby rozwijali sztuczną osobowość. Cenimy i lubimy ludzi, nie fasady”.
  3. Łatwiej jest nauczyć pracownika kompetencji niż właściwych postaw. Na pierwszy rzut oka takie twierdzenie może wydawać się dziwne, ale praktyka pokazuje, że dużo łatwiej jest np. nauczyć kogoś nowej technologii niż otwartości na nowe technologie. Nauczenie pracownika zachowań zgodnych z wartościami firmy może trwać bardzo długo, więc zatrudnienie osób podzielających te wartości skróci proces wdrażania pracownika.

Żeby znaleźć kandydatów posiadających system wartości spójny z wartościami firmy, muszą zostać spełnione 2 warunki:

  1. Wartości muszą być zdefiniowane tak, żeby było wiadomo, jakich postaw oczekujemy od kandydatów.
  2.  W trakcie procesu rekrutacyjnego kandydaci muszą odczuć wartości firmy.

Pozostaje jeszcze jedna kwestia. Jak ocenić, czy system wartości kandydata jest spójny z wartościami firmy? Lachowski wymienia dwa pomocne narzędzia: profil kandydata i wywiad behawioralny.

Profil kandydata to zestawienie wszystkich kompetencji, których wymaga się od konkretnego pracownika w firmie. Są to zarówno kompetencje specjalistyczne, jak i kompetencje dotyczące wartości (takich jak np. zaangażowanie, praca zespołowa czy orientacja na klienta). Profil kandydata służy do tego, żeby ocenić, w jakim stopniu kandydat spełnia wymagania kompetencyjne stawiane przez firmę.

Z kolei wywiad behawioralny polega na zbieraniu informacji o zachowaniach kandydata w jego dotychczasowej pracy. Na tej podstawie można ocenić czy potencjalny pracownik posiada odpowiednie kompetencje specjalistyczne i kompetencje związane z wartościami.

Zarówno wywiad behawioralny, jak i profil kandydata można stosować jako narzędzia uzupełniające przy procesie rekrutacji.

Po drugie: rozwijaj kompetencje oparte na wartościach

Drugim elementem zarządzania pracownikami w oparciu o wartości firmy jest rozwój ich kompetencji na podstawie wartości. Jest to bardzo ważne, bo pracownicy będą mogli realizować ważną dla firmy wartość tylko wtedy, gdy wyposażysz ich w odpowiednie umiejętności. Dlatego jeśli chcesz, żeby wartości firmy były praktykowane na co dzień, musisz zapewnić swoim pracownikom dopływ wartościowej wiedzy.

Podstawą rozwoju kompetencji zgodnych z wartościami firmy są odpowiednie szkolenia. Dobór szkoleń do odpowiednich wartości składa się z 3 elementów:

  • Dobór zakresu szkoleń do konkretnych wartości. Pracownicy, którzy mają osiągać cele zgodnie z konkretnymi wartościami, muszą kształcić postawy i umiejętności przydatne w praktykowaniu właśnie tych wartości, a nie innych. Lachowski podaje następujący przykład: pracownicy nastawieni na wypełnienie wartości „Realizacja” i kompetencji „Nastawienie na rezultaty”, powinni szkolić się w takich umiejętnościach jak: zarządzanie projektami, organizacja czasu pracy czy zasady skutecznego działania.
  • Dobór formy szkoleń do wartości. Czasem szkolenie w zakresie konkretnych wartości wymaga odpowiedniej formy. Trudno wyobrazić sobie np., że szkolenie z innowacyjnej technologii, realizujące wartość „Otwartość na nowe technologie” będzie odbywało się w formie wykładu, na którym słuchacze będą siedzieć w ławkach i robić notatki na kartkach.
  • Dobór szkoleniowca podzielającego wartości firmy. Jeśli szkoleniowiec wyznaje system wartości sprzeczny z zasadniczymi wartościami firmy, to taki człowiek raczej nie nauczy swoich słuchaczy wartości, których sam nie podziela.

Po trzecie: wskazuj pracownikom kluczowe wartości i nagradzaj za ich wykonywanie

Lachowski zauważa, że wielu szefów nie docenia wielkiej roli wartości w zarządzaniu firmą, uważając je za „mało praktyczne”. Praktyka pokazuje jednak, że takie myślenie jest po prostu błędne, bo wartości pomagają osiągać wielkie rezultaty w biznesie. W tym procesie bardzo ważna jest Twoja rola jako szefa. Do Ciebie należy bowiem wskazanie pracownikom wartości firmy. Dzięki temu działania Twojej firmy będą spójne, a biznes będzie zmierzał w odpowiednim kierunku.

Wskazywanie pracownikom wartości firmy ma 2 aspekty:

  1. Wskazywanie zasadniczych wartości. W firmie zarządzanej przez wartości każdy pracownik powinien znać zasadnicze wartości firmy. Wartości są bowiem istotną częścią strategii firmy, a także w znaczący sposób wpływają na kierunek jej działalności. Pracownicy powinni zatem znać wartości firmy, żeby ich rozwój zmierzał w tę samą stronę, co rozwój biznesu.
  2. Wskazywanie wartości najważniejszych w danym momencie. Czasem jest tak, że w danym momencie jedna wartość jest ważniejsza od pozostałych. Dla przykładu – jeśli firma nie realizuje dostaw na czas i musi sobie z tym poradzić, to wartości: „szybkość” czy „satysfakcja klienta” będą ważniejsze niż np. „otwartość na nowe technologie”. W takich sytuacjach to Ty musisz wskazać, które wartości w danym momencie są kluczowe.

Lachowski proponuje też nagradzać pracowników za przestrzeganie wartości firmy. Nie mamy nic przeciwko temu pod warunkiem, że nagradzanie nie będzie miało charakteru kija i marchewki. Jeśli nagradzanie pracowników nie zamieni pracy w firmie w wyścig szczurów, to spełni ono bardzo pozytywną rolę, bo każdy pracownik lubi być doceniony za to, że postępuje właściwie.

Po czwarte: stosuj przywództwo przez wartości!

W artykule wprowadzającym w tematykę zarządzania przez wartości wspomnieliśmy, że wartości są tym, co decyduje o ponadczasowości firmy. Absolutnie nie znaczy to jednak, że wartości w firmie mogą istnieć w oderwaniu od przywództwa. Wprost przeciwnie – przywództwo jest niezbędne do tego, żeby firma mogła być zarządzana przez wartości. To od przywódcy zależy, czy zasadnicze wartości utrzymają się w firmie, czy też nie.

Rola przywódcy widoczna jest już na etapie tworzenia wartości. Lider może inspirować tworzenie wartości firmy lub wspierać ten proces, ale budowanie wartości firmy nigdy nie odbywa się bez jego udziału. W firmie zarządzanej przez wartości żadna zasadnicza wartość nie zostanie przyjęta bez inspiracji lub akceptacji lidera.

Pamiętaj też, że w głównej mierze to przywódca decyduje, czy wartości firmy są realizowane w praktyce. Jako lider musisz świecić przykładem i masz moralny obowiązek wcielać w życie zasadnicze wartości Twojej firmy. Jeżeli sam będziesz traktował wartości biznesowe po macoszemu, a Twoja postawa jako szefa będzie sprzeczna z deklarowanym systemem wartości, to Twoi pracownicy nie będą mieli żadnej motywacji do przestrzegania tych wartości. A Twój biznes poniesie przez to duże straty – przede wszystkim wizerunkowe, ale też ekonomiczne.

Przywództwo przez wartości to kwintesencja zarządzania pracownikami w oparciu o wartości firmy. Jak powiedział wieloletni dyrektor koncernu General Electric Jack Welch: „Kto przewodzi, nie musi zarządzać”. Mamy nadzieję, że informacje z tego artykułu pomogą Ci stać się dla swoich pracowników przywódcą, a nie zarządcą.

Polecana literatura:

Lachowski S., Droga ważniejsza niż cel, Warszawa 2012.

Chcesz więcej takich inspirujących treści?

Zapisz się na "prawdopodobnie najlepszy" (zdaniem Czytelników)
newsletter biznesowy w Polsce!

Redakcja

Autor: Redakcja

Maciej Bielak - Coraz Lepszy Redaktor. Z wykształcenia jest historykiem i politologiem, a z zamiłowania dziennikarzem. Jego największym hobby jest muzyka jazzowa. Poza tym jest miłośnikiem reportażu i literatury rosyjskiej. Na portalu CorazLepszaFirma.pl pisze artykuły i przeprowadza wywiady.

15 września 2014     Przywództwo i kierowanie