Wartości w biznesie. Dlaczego warto się nimi kierować?

Wielu osobom może się wydawać, że słowa „wartość” w odniesieniu do firmy można użyć wyłącznie w znaczeniu materialnym (np. wartość dodana czy wartość danego przedmiotu). Jednak w ostatnich latach coraz więcej przedsiębiorców przekonuje się, że warto tworzyć biznes, w którym chodzi o coś więcej niż maksymalizację zysku, czyli biznes oparty na wartościach niematerialnych. W dzisiejszym artykule wyjaśniamy, dlaczego kierowanie się wartościami niematerialnymi w działalności gospodarczej ma wielki sens.

Wartości w biznesie. Dlaczego warto się nimi kierować?

Na początek spróbujmy odpowiedzieć sobie na pytanie:

Czym są wartości?

„Wartości” są pojęciem abstrakcyjnym, dlatego nie sposób stworzyć jednej obiektywnej definicji tego terminu. Wydaje się jednak, że spośród dziesiątek istniejących definicji najbardziej praktyczne zastosowanie ma ta sformułowana przez Miltona Rokeacha z Uniwersytetu Michigan. Według tego psychologa wartość to „trwałe przekonanie, że dany sposób postępowania lub ostateczny cel życia jest jednostkowo i społecznie bardziej atrakcyjny niż inne sposoby zachowania i inne cele życiowe”. Jeszcze ważniejsza jest kolejna uwaga Rokeacha: „Wartości są to bowiem te normy i zasady postępowania, które umożliwiają rozwój człowieka i osiągnięcie satysfakcji w życiu”.

Wartości odgrywają znaczącą rolę w życiu człowieka, ponieważ:

  • tworzą spójny i uporządkowany system myśli, postaw i zachowań, który pozwala nam przetrwać w społeczeństwie,
  • pozwalają osiągnąć szczęście oraz satysfakcję w pracy i w życiu osobistym,
  • kształtują osobowość człowieka – dzięki wartościom życie człowieka staje się dobre i nabiera sensu.

W tym miejscu warto zadać sobie kolejne pytanie:

Po co nam wartości w biznesie?

Najlepsi praktycy zarządzania już od dawna zdawali sobie sprawę z wielkiej roli wartości w prowadzeniu firmy. Dla przykładu – credo firmy Johnson&Johnson pozostaje niezmienne od 1943 r. (czyli od początku istnienia tej firmy), a zatem nie straciło na aktualności przez ponad 70 lat. Niewiele krócej (bo od 1963 r.) swój kodeks posiada IBM. Na przełomie XX i XXI w. wartości firmowe stały się wręcz pożądane. Z raportu Corporate Value Index z 2009 r. wynika, że aż 77,5% firm deklaruje posiadanie własnego katalogu wartości (określanego też np. kodeksem etycznym).

Nieprzypadkowo aż tyle firm posługuje się katalogiem wartości (a przynajmniej to deklaruje). Kierowanie się wartościami w biznesie może bowiem przynieść firmie konkretne korzyści, które przytaczamy za Agatą Stachowicz-Stanusch oraz Sławomirem Lachowskim:

  1. Wartości decydują o wyjątkowości firmy. Wielu przedsiębiorców wciąż twierdzi, że jedynym celem ich działalności jest maksymalizacja zysku. Jednak jeżeli firma chce dłużej utrzymać się na rynku, to musi się czymś trwale wyróżniać od konkurencji. Takim wyróżnikiem nie może być chęć zysku, ponieważ każda firma chce zarabiać. Dlatego tak ważne jest posiadanie katalogu wartości, dzięki którym klienci będą chcieli korzystać z usług Twojej firmy, a pracownicy będą woleli pracować dla Ciebie, a nie dla konkurencji.
  2. Wartości zwiększają lojalność pracowników i zespalają ich z firmą. Świadomość pracy w wartościowej firmie i współpracy z wartościowymi ludźmi powoduje, że pracownik jest bardziej emocjonalnie związany z firmą, a przez to lepiej zmotywowany wewnętrznie do wykonywania swoich obowiązków. Wyniki badań przytaczanych przez Stachowicz-Stanusch pokazują też, że taka więź emocjonalna pozytywnie przekłada się na zyski przedsiębiorstwa.
  3. Wartości promują etyczną postawę i zachowania osób związanych z firmą. Jeśli firma jest prowadzona w oparciu o wartości, to jej pracownicy czują się zobowiązani do tego, żeby godnie reprezentować firmę swoją postawą i zachowaniem. Dzięki temu maleją szanse na to, że pracownicy będą stosować nieczyste zagrania wobec kierownictwa i klientów.
  4. Wartości wzmagają zaangażowanie pracowników – człowiek rzadko kiedy jest w stanie wyzwolić 100% swojej energii, jeśli wykonuje czynność, w sens której nie wierzy. To wartości, którymi kieruje się firma, sprawiają, że jej pracownicy chcą dawać z siebie wszystko. Dla przykładu – jeżeli ktoś doceni firmę za takie wartości jak kompetencja pracowników czy dobry kontakt z klientem, to dla pracowników tej firmy będzie to najlepszy dowód na to, że ich zaangażowanie ma wielki sens.
  5. Wartości przyciągają utalentowanych pracowników – coraz częściej zdarza się, że ludzie w wyborze ofert pracy kierują się w pierwszej kolejności nie wielkością wynagrodzenia, tylko właśnie wartościami, jakie wyznaje przedsiębiorstwo. Wyniki badań przytaczanych przez Stachowicz-Stanusch wskazują, że 58% młodych Amerykanów uważa główne wartości i kulturę organizacyjną firmy za podstawową motywację przy wyborze miejsca pracy.
  6. Wartości pozwalają zarządzać zmianą. Zmiany są nieodłącznym elementem każdego biznesu. Każda zmiana w organizacji może jednak zaburzać poczucie stabilizacji pracownika oraz wywoływać opór lub lęk. W takiej sytuacji niezmienne wartości pozwalają zachować poczucie ciągłości w zmieniającym się otoczeniu.
  7. Wartości stanowią oparcie dla firmy w sytuacjach kryzysowych. O tym, jak ważne jest posiadanie katalogu wartości w trakcie dużego kryzysu boleśnie przekonały się amerykańskie firmy w trakcie globalnego załamania na rynkach światowych rozpoczętego w 2008 r. Okazało się, że żądza zysku (objawiająca się m.in. niekontrolowanym udzielaniem kredytów) doprowadziła do bankructwa tak duże firmy jak bank Lehman Brothers, a wiele ważnych instytucji finansowych przetrwało tylko dzięki pomocy ze strony rządu federalnego. Takiej sytuacji uniknęły firmy, które kierowały się w swojej działalności wartościami wyższego rzędu.

Podsumowując ten rozdział, można stwierdzić, że wartości odgrywają znaczącą rolę w biznesie, ponieważ:

  • tworzą spójny i uporządkowany system postaw i zachowań, które pozwalają firmie wyróżnić się od konkurencji,
  • pozwalają osiągnąć szczęście i satysfakcję z wykonywanej działalności,
  • dzięki wartościom biznes nabiera sensu.

Jakimi wartościami kierować się w biznesie?

Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi. Każda firma posługuje się systemem wartości specyficznym dla swojej branży, otoczenia czy kręgu kulturowego, w którym funkcjonuje. Istnieją jednak grupy wartości, którymi kierują się przedsiębiorstwa. Oto podstawowe rodziny wartości biznesowych, które wymienia Lachowski:

  • Professional Values – wartości określające główną działalność przedsiębiorstwa, jego najważniejsze cechy oraz definiujące jakość produktów. Do tej rodziny należą takie wartości jak: zaufanie, satysfakcja klienta, jakość, profesjonalizm, specjalizacja czy oszczędność czasu.
  • Combative Values – wartości wskazujące na cechy, dzięki którym firma ma zamiar osiągnąć sukces i przewagę konkurencyjną. Do tej rodziny wartości można zaliczyć m.in.: innowacyjność, entuzjazm, ambicję czy ducha walki.
  • Behavioural Values – wartości opisujące sposoby działania przedsiębiorstwa i jego pracowników (np. pasja, zaangażowanie, wolność, autentyczność, otwarcie itp.).
  • Society Values – wartości charakteryzujące stosunek firmy do otoczenia i środowiska. W tej rodzinie wartości mieszczą się m.in.: zrównoważony rozwój, odpowiedzialność społeczna czy ochrona środowiska.
  • Relational Values – wartości definiujące sposób komunikacji z otoczeniem. Należą do nich np.: partnerstwo, szacunek, dostępność, harmonia, poufność itp.
  • Fulfilling Values – wartości wzbogacające, wskazujące na cechy pracowników przedsiębiorstwa. Są to np.: talent, wrażliwość czy humanizm.
  • Moral Values – wartości etyczne i moralne pracowników organizacji oraz zasady moralne, którym hołduje organizacja. Mogą to być m.in.: lojalność, przejrzystość czy wierność zasadom.
  • Social Values – wartości, jakie organizacja dzieli ze społeczeństwem. Do tej rodziny zaliczają się m.in.: jakość i styl życia, patriotyzm, pluralizm itp.

Warto też dodać, że według raportu Corporate Value Index najważniejszymi wartościami biznesowymi w skali globalnej są kolejno: jakość, innowacyjność, satysfakcja klienta. Polscy przedsiębiorcy cenią te same wartości, ale kolejność na podium jest dokładnie odwrotna: są to satysfakcja klienta, innowacyjność, jakość.

Okazuje się jednak, że rodzaj wartości, jakimi kieruje się przedsiębiorstwo, wcale nie jest najważniejszy – ważne jest, żeby w ogóle mieć w firmie system wartości i stosować go w praktyce. Z badań Jima Collinsa i Jerry'ego Porrasa wynika bowiem, że „nadrzędne wartości są niezbędne, ale nie ma znaczenia, jakie to wartości”. Warunek jest tylko jeden: muszą to być wartości szczere – nie tylko deklarowane, ale i praktykowane. Dlatego gorąco Cię zachęcamy do tego, żebyś stworzył w swojej firmie unikalny system wartości, który stanowiłby drogowskaz dla Ciebie jako przywódcy i dla Twoich pracowników!

Polecana literatura:

Lachowski S., Droga ważniejsza niż cel. Wartości w życiu i biznesie, Warszawa 2012.
Stachowicz-Stanusch A., Potęga wartości. Jak zbudować nieśmiertelną firmę, Gliwice 2007.

Chcesz więcej takich inspirujących treści?

Zapisz się na "prawdopodobnie najlepszy" (zdaniem Czytelników)
newsletter biznesowy w Polsce!

Redakcja

Autor: Redakcja

Maciej Bielak - Coraz Lepszy Redaktor. Z wykształcenia jest historykiem i politologiem, a z zamiłowania dziennikarzem. Jego największym hobby jest muzyka jazzowa. Poza tym jest miłośnikiem reportażu i literatury rosyjskiej. Na portalu CorazLepszaFirma.pl pisze artykuły i przeprowadza wywiady.

9 czerwca 2014     Modele zarządzania